Buổi sáng thức dậy có những dấu hiệu này, đừng chủ quan với sức khỏe tim mạch

Buổi sáng thức dậy, nhiều người thường cảm thấy mệt mỏi, tê tay chân, chóng mặt hoặc hồi hộp và cho rằng đó chỉ là hậu quả của một đêm ngủ không ngon.

Tuy nhiên, nếu những biểu hiện này lặp đi lặp lại, đặc biệt ở người thừa cân, ít vận động, có tiền sử mỡ máu cao hoặc bệnh tim mạch, chúng ta không nên bỏ qua.

Điều quan trọng cần hiểu là mỡ máu cao thường diễn tiến âm thầm và bản thân nó không có một nhóm triệu chứng buổi sáng đặc hiệu. Những biểu hiện như tê chân tay, đau đầu hay hồi hộp có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân khác nhau.

Vì vậy, thay vì tự kết luận “mỡ máu đã vượt ngưỡng”, điều cần làm là nhận biết những dấu hiệu bất thường và kiểm tra sức khỏe đúng cách.

Mỡ máu cao là gì?

“Mỡ máu” là cách gọi quen thuộc của các loại lipid lưu thông trong máu. Khi nói đến rối loạn lipid máu, bác sĩ thường quan tâm đến nhiều chỉ số, trong đó có:

• Cholesterol toàn phần.

• LDL-C, thường được gọi là cholesterol “xấu”.

• HDL-C, thường được gọi là cholesterol “tốt”.

• Triglyceride.

Khi các chỉ số này bất thường trong thời gian dài, đặc biệt LDL-C tăng, nguy cơ hình thành và tiến triển mảng xơ vữa động mạch có thể tăng.

Điều đáng nói là quá trình này thường không gây ra triệu chứng rõ ràng trong nhiều năm.

Đó cũng là lý do nhiều người chỉ phát hiện rối loạn mỡ máu khi tình cờ xét nghiệm sức khỏe hoặc sau khi đã xuất hiện một vấn đề tim mạch.

5 dấu hiệu buổi sáng không nên chủ quan

Những biểu hiện dưới đây không phải dấu hiệu đặc hiệu của mỡ máu cao, nhưng nếu xuất hiện thường xuyên, chúng đáng được chú ý vì có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe cần đánh giá.

1. Thường xuyên tê hoặc châm chích tay chân

Thức dậy với cảm giác tê tay, tê chân đôi khi chỉ đơn giản là do nằm đè lên một chi hoặc tư thế ngủ khiến dây thần kinh bị chèn ép.

Tuy nhiên, nếu tình trạng tê châm chích xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc kèm theo yếu tay chân, mất thăng bằng hay những bất thường khác, bạn nên đi khám.

Không nên tự quy kết triệu chứng này là do “máu nhiễm mỡ”.

2. Thức dậy vẫn mệt mỏi, uể oải

Một đêm ngủ đủ nhưng sáng hôm sau vẫn cảm thấy kiệt sức, khó tỉnh táo có thể khiến nhiều người nghĩ rằng tuần hoàn máu đang có vấn đề.

Trên thực tế, mệt mỏi buổi sáng có rất nhiều nguyên nhân.

Thiếu ngủ, ngủ không sâu, căng thẳng kéo dài, ít vận động, thiếu máu, rối loạn tuyến giáp, rối loạn đường huyết hoặc một số bệnh lý khác đều có thể gây ra tình trạng này.

Nếu cảm giác mệt mỏi kéo dài, việc tìm nguyên nhân quan trọng hơn việc tự mua thuốc hoặc thực phẩm bổ sung để “hạ mỡ máu”.

3. Chóng mặt hoặc đau đầu sau khi thức dậy

Chóng mặt và đau đầu cũng là những triệu chứng khá phổ biến.

Chúng có thể liên quan đến thiếu ngủ, mất nước, thay đổi huyết áp, các vấn đề về tiền đình hoặc nhiều nguyên nhân khác.

Đặc biệt, nếu chóng mặt hoặc đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội, kèm méo miệng, nói khó, yếu liệt một bên cơ thể hoặc mất thăng bằng nghiêm trọng, cần được cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ.

Không nên chờ đợi xem triệu chứng có tự hết hay không.

4. Tức ngực hoặc khó thở khi bắt đầu hoạt động

Cảm giác nặng ngực, đau hoặc tức ngực, hụt hơi khi vừa thức dậy và bắt đầu vận động là biểu hiện cần được chú ý, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ tim mạch.

Mỡ máu cao kéo dài có thể góp phần làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Tuy nhiên, không thể dựa vào cảm giác tức ngực để kết luận một người bị mỡ máu cao.

Nếu đau hoặc tức ngực dữ dội, khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc đau lan lên hàm, vai, cánh tay, cần đi cấp cứu thay vì tự theo dõi tại nhà.

5. Hồi hộp, đánh trống ngực

Cảm giác tim đập nhanh, mạnh hoặc không đều vào buổi sáng có thể khiến nhiều người lo lắng.

Nhưng hồi hộp cũng có thể xuất hiện sau khi uống cà phê, thiếu ngủ, căng thẳng, lo âu hoặc do một số rối loạn nhịp tim.

Nếu tình trạng này lặp lại, kéo dài hoặc đi kèm đau ngực, khó thở, chóng mặt, ngất, bạn nên được bác sĩ đánh giá.

Muốn biết mỡ máu có cao hay không, phải làm xét nghiệm

Đây là điều quan trọng nhất cần nhớ.

Không thể xác định mỡ máu cao chỉ bằng những dấu hiệu cảm nhận vào buổi sáng.

Cách đáng tin cậy để đánh giá rối loạn lipid máu là xét nghiệm máu theo chỉ định phù hợp.

Bác sĩ thường quan tâm đến các chỉ số như cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và triglyceride.

Kết quả cũng không nên được xem xét riêng lẻ. Tuổi, huyết áp, hút thuốc, đái tháo đường, cân nặng, tiền sử gia đình và bệnh tim mạch đã mắc đều có thể ảnh hưởng đến đánh giá nguy cơ tổng thể.

Những thói quen có thể khiến mỡ máu khó kiểm soát

Không chỉ lượng chất béo trong thức ăn mới ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid.

Ăn quá nhiều đường và tinh bột tinh chế

Bánh ngọt, nước uống có đường và nhiều loại thực phẩm chứa lượng lớn carbohydrate tinh chế nếu sử dụng thường xuyên và quá mức có thể gây bất lợi cho sức khỏe chuyển hóa.

Đặc biệt, tình trạng dư thừa năng lượng có thể góp phần làm tăng triglyceride và thúc đẩy tăng cân.

Tăng mỡ bụng và mỡ nội tạng

Vòng eo lớn và tình trạng tích tụ mỡ nội tạng thường đi kèm với nhiều rối loạn chuyển hóa.

Vì vậy, kiểm soát cân nặng không chỉ nhằm mục đích giảm số đo trên cân mà còn giúp giảm nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch và chuyển hóa.

Ít vận động

Ngồi nhiều, ít đi lại và thiếu hoạt động thể chất là những thói quen không có lợi cho sức khỏe tim mạch.

Vận động thường xuyên giúp kiểm soát cân nặng, cải thiện sức khỏe chuyển hóa và góp phần duy trì các chỉ số lipid ở mức phù hợp.

Uống nhiều rượu bia

Sử dụng nhiều rượu bia có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa triglyceride và nhiều khía cạnh khác của sức khỏe.

Nếu đang có rối loạn mỡ máu, việc hạn chế rượu bia càng đáng được quan tâm.

Thức khuya và căng thẳng kéo dài

Giấc ngủ và sức khỏe chuyển hóa có mối liên hệ với nhau. Thường xuyên thiếu ngủ, thức khuya và căng thẳng kéo dài có thể khiến việc kiểm soát cân nặng và các yếu tố nguy cơ chuyển hóa trở nên khó khăn hơn.

Muốn kiểm soát mỡ máu, không nên chỉ “kiêng mỡ”

Một quan niệm khá phổ biến là đã bị mỡ máu thì chỉ cần loại bỏ hoàn toàn thịt, trứng hoặc các thực phẩm có chất béo.

Thực tế, một chế độ ăn tốt cho tim mạch cần cân đối và đa dạng, thay vì cực đoan loại bỏ một nhóm thực phẩm.

Có thể ưu tiên:

• Rau xanh và các loại rau củ.

• Trái cây với khẩu phần phù hợp.

• Ngũ cốc nguyên hạt.

• Yến mạch và thực phẩm giàu chất xơ.

• Cá.

• Các nguồn protein ít chất béo.

• Các loại hạt với lượng phù hợp.

• Chất béo không bão hòa thay cho chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa.

Đồng thời, nên hạn chế thực phẩm siêu chế biến, đồ uống nhiều đường, bánh kẹo và các nguồn chất béo chuyển hóa.

Không phải ai có mỡ máu cao cũng cần dùng thuốc giống nhau

Việc có cần dùng thuốc hạ lipid hay không phụ thuộc vào mức độ rối loạn lipid và nguy cơ tim mạch tổng thể của từng người.

Có người chỉ cần thay đổi chế độ ăn, tăng vận động và giảm cân trong một thời gian. Nhưng cũng có người cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, đặc biệt khi nguy cơ tim mạch cao hoặc đã có bệnh lý tim mạch.

Không nên tự mua thuốc hạ mỡ máu hoặc tự tăng, giảm liều dựa trên cảm giác của bản thân.

Khi nào cần đi khám ngay?

Một số triệu chứng không nên chờ đợi, bất kể nguyên nhân có phải do mỡ máu hay không.

Đặc biệt cần tìm kiếm cấp cứu khi xuất hiện:

• Đau hoặc tức ngực dữ dội, kéo dài.

• Khó thở nghiêm trọng.

• Ngất hoặc gần ngất.

• Yếu liệt hoặc tê đột ngột một bên cơ thể.

• Méo miệng, nói khó hoặc không hiểu lời nói.

• Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột.

• Chóng mặt nghiêm trọng kèm mất thăng bằng hoặc triệu chứng thần kinh.

Đây có thể là biểu hiện của các tình trạng cấp tính nguy hiểm và cần được đánh giá y tế ngay.

Đừng chờ cơ thể “lên tiếng” mới kiểm tra mỡ máu

Mỡ máu cao đáng lo ở chỗ nó thường không gây ra triệu chứng rõ ràng.

Vì vậy, năm dấu hiệu xuất hiện vào buổi sáng trong nhiều bài viết sức khỏe chỉ nên được xem là những biểu hiện cần chú ý, không phải căn cứ để chẩn đoán mỡ máu cao.

Cách chủ động hơn là kiểm tra sức khỏe định kỳ, xét nghiệm lipid máu khi phù hợp, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân bằng, vận động thường xuyên, ngủ đủ và hạn chế rượu bia.

Đừng đợi đến khi xuất hiện đau ngực, khó thở hoặc một biến cố tim mạch mới biết rằng sức khỏe chuyển hóa của mình đã có vấn đề.

Một xét nghiệm đơn giản có thể cho bạn câu trả lời rõ ràng hơn rất nhiều so với việc đoán bệnh qua những dấu hiệu mơ hồ.

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm cung cấp kiến thức sức khỏe và không thay thế việc thăm khám, xét nghiệm hoặc điều trị của bác sĩ. Nếu bạn đang có triệu chứng bất thường, đặc biệt là đau ngực, khó thở hoặc dấu hiệu thần kinh đột ngột, cần được đánh giá y tế kịp thời.