Ngứa kéo dài có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh gì? 4 trường hợp không nên chủ quan

Ngứa da là một triệu chứng rất quen thuộc. Da khô, dị ứng, côn trùng đốt, bệnh da liễu hay phản ứng với mỹ phẩm đều có thể khiến chúng ta ngứa ngáy.

Tuy nhiên, có những trường hợp ngứa kéo dài mà không tìm được nguyên nhân rõ ràng, đặc biệt khi không đi kèm phát ban hoặc tổn thương da thông thường. Khi đó, ngứa đôi khi có thể liên quan đến các bệnh lý bên trong cơ thể, trong đó có một số bệnh về máu, gan mật và ung thư.

Điều quan trọng là ngứa không đồng nghĩa với ung thư. Nhiều bệnh lý không nguy hiểm hơn cũng có thể gây ngứa kéo dài. Nhưng nếu triệu chứng bất thường, dai dẳng hoặc đi kèm những dấu hiệu khác, việc đi khám sẽ giúp tìm đúng nguyên nhân thay vì tự điều trị kéo dài tại nhà.

1. Ngứa toàn thân kéo dài nhưng không thấy phát ban

Một trong những dạng ngứa đáng chú ý là ngứa lan rộng nhiều vùng trên cơ thể trong thời gian dài nhưng da gần như không có tổn thương rõ ràng.

Thông thường, ngứa do dị ứng hoặc bệnh da liễu có thể đi kèm mẩn đỏ, mề đay, bong tróc hoặc các tổn thương đặc trưng. Ngược lại, ngứa do một số bệnh lý bên trong cơ thể có thể xuất hiện mà không có phát ban rõ rệt.

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), ngứa có thể gặp trong một số bệnh ung thư và bệnh lý về máu, đồng thời cũng có thể liên quan đến các bệnh về gan, thận, tuyến giáp, đái tháo đường, nhiễm trùng, da khô hoặc phản ứng thuốc.

Đặc biệt, u lympho Hodgkin có thể gây ngứa da. NCI liệt kê ngứa, đặc biệt sau khi tắm hoặc uống rượu, cùng với hạch bạch huyết sưng không đau, sốt không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi đêm và sụt cân không chủ ý trong nhóm dấu hiệu cần chú ý.

Vì vậy, nếu tình trạng ngứa toàn thân kéo dài nhiều tuần, không rõ nguyên nhân và không cải thiện với những biện pháp chăm sóc thông thường, bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân.

2. Ngứa dai dẳng ở vùng kín, đặc biệt khi có tổn thương bất thường

Ngứa ở vùng sinh dục thường khiến nhiều người nghĩ ngay đến nấm, viêm da hoặc kích ứng do sản phẩm vệ sinh.

Những nguyên nhân này thực tế rất phổ biến. Tuy nhiên, ngứa dai dẳng ở âm hộ kèm tổn thương da bất thường cũng là một dấu hiệu cần được bác sĩ kiểm tra, bởi đây là một trong những triệu chứng có thể gặp ở ung thư âm hộ.

NCI cho biết các dấu hiệu của ung thư âm hộ có thể bao gồm ngứa vùng âm hộ kéo dài, chảy máu không liên quan đến kỳ kinh, đau hoặc xuất hiện khối, vết loét hay vùng da bất thường.

Điều này không có nghĩa cứ ngứa vùng kín là ung thư. Phần lớn các trường hợp ngứa vùng kín có thể xuất phát từ những nguyên nhân thông thường hơn.

Điểm cần lưu ý là ngứa kéo dài không khỏi, đặc biệt khi xuất hiện cùng vết loét, vùng da đổi màu, dày lên, chảy máu hoặc một khối bất thường, cần được khám thay vì tự mua thuốc điều trị nhiều lần.

3. Ngứa toàn thân kèm vàng da, vàng mắt

Đây là trường hợp đặc biệt cần chú ý.

Nếu ngứa xuất hiện cùng vàng da hoặc vàng lòng trắng mắt, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu, chán ăn hoặc sụt cân không chủ ý, cần nghĩ đến khả năng có vấn đề ở gan hoặc hệ thống đường mật và nên đi khám sớm.

Một số bệnh lý gây tắc nghẽn đường mật có thể làm bilirubin tích tụ trong máu. Khi đó, da có thể trở nên vàng và xuất hiện cảm giác ngứa. Ung thư đường mật cũng có thể gây vàng da và ngứa khi khối u làm cản trở dòng chảy của mật.

Tuy nhiên, vàng da không đồng nghĩa với ung thư. Viêm gan, sỏi đường mật và nhiều bệnh lý khác cũng có thể gây tình trạng này. Theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ, vàng da thường có nhiều nguyên nhân khác ngoài ung thư, nhưng người bị vàng da vẫn nên được bác sĩ đánh giá.

Vì vậy, nếu thấy mắt hoặc da chuyển vàng kèm ngứa, nước tiểu sẫm màu hoặc phân nhạt màu, không nên chỉ dùng thuốc chống ngứa để che lấp triệu chứng.

4. Ngứa dai dẳng đi kèm những thay đổi bất thường khác trên cơ thể

Một cơn ngứa đơn thuần thường không đủ để nói lên điều gì nghiêm trọng.

Điều đáng quan tâm hơn là ngứa kéo dài kết hợp với những thay đổi bất thường khác.

Chẳng hạn, ngứa toàn thân có thể đáng chú ý hơn nếu đồng thời xuất hiện hạch không đau ở cổ, nách hoặc bẹn, sốt không rõ nguyên nhân, đổ mồ hôi đêm hoặc sụt cân không chủ ý. Đây là những biểu hiện có thể gặp trong u lympho, nhưng cũng có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác.

Tương tự, nếu ngứa xuất hiện tại một vùng da có nốt, mảng da thay đổi, vết loét lâu lành, chảy máu hoặc thay đổi bất thường, việc khám da liễu hoặc chuyên khoa phù hợp sẽ giúp xác định nguyên nhân.

Điểm mấu chốt không phải là tìm một “kiểu ngứa đặc biệt của ung thư”, mà là nhận biết ngứa bất thường kéo dài và những dấu hiệu đi kèm.

Vì sao ung thư có thể gây ngứa?

Các cơ chế gây ngứa trong ung thư khá phức tạp và phụ thuộc vào từng loại bệnh.

NCI cho biết ngứa có thể liên quan đến một số chất trung gian do hệ miễn dịch hoặc tế bào bệnh tạo ra, ảnh hưởng đến các đường truyền tín hiệu gây cảm giác ngứa. Ngoài ra, các bệnh lý về gan, đường mật, thận hoặc một số rối loạn toàn thân cũng có thể gây ngứa.

Ví dụ, ở một số bệnh lý đường mật, tình trạng tắc nghẽn khiến các thành phần của mật tích tụ trong máu và mô, từ đó có thể gây ngứa.

Chính vì có nhiều cơ chế khác nhau nên không thể nhìn vào vị trí hoặc mức độ ngứa để tự xác định mình đang mắc bệnh gì.

Khi nào ngứa nên được đi khám?

Bạn nên cân nhắc đi khám nếu:

• Ngứa kéo dài nhiều tuần mà không tìm được nguyên nhân.

• Ngứa toàn thân nhưng không có bệnh da rõ ràng.

• Ngứa không cải thiện dù đã chăm sóc da và loại bỏ những yếu tố kích ứng thông thường.

• Ngứa kèm sụt cân không chủ ý.

• Ngứa kèm sốt hoặc đổ mồ hôi đêm.

• Xuất hiện hạch to không đau ở cổ, nách hoặc bẹn.

• Ngứa kèm vàng da hoặc vàng mắt.

• Ngứa vùng kín kéo dài kèm vết loét, khối, chảy máu hoặc thay đổi da.

• Có một tổn thương da bất thường lâu lành hoặc ngày càng thay đổi.

Những dấu hiệu này không phải bằng chứng cho thấy bạn mắc ung thư. Chúng chỉ cho thấy nguyên nhân của tình trạng ngứa cần được đánh giá kỹ hơn.

Không nên tự điều trị ngứa kéo dài trong thời gian quá lâu

Khi bị ngứa, nhiều người có thói quen mua thuốc chống dị ứng hoặc kem bôi về sử dụng.

Nếu nguyên nhân thực sự là da khô hoặc dị ứng nhẹ, những biện pháp này có thể giúp giảm khó chịu. Nhưng nếu ngứa xuất phát từ bệnh lý toàn thân, việc chỉ cố gắng làm giảm cảm giác ngứa có thể khiến nguyên nhân thực sự bị bỏ qua.

Ngứa kéo dài có thể liên quan đến rất nhiều vấn đề, từ bệnh da liễu, bệnh gan thận, rối loạn nội tiết, phản ứng thuốc cho đến một số bệnh lý ác tính. Vì vậy, khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường đi kèm, tìm nguyên nhân quan trọng hơn việc chỉ tìm cách cắt cơn ngứa.

Đừng biến một triệu chứng thành một chẩn đoán

Những bài viết về “ngứa báo hiệu ung thư” thường gây chú ý vì khiến người đọc lo lắng. Nhưng thực tế y khoa phức tạp hơn nhiều.

Ngứa là một triệu chứng, không phải một chẩn đoán.

Một người bị ngứa toàn thân không có nghĩa là đang mắc ung thư. Ngược lại, một người không bị ngứa cũng không có nghĩa là chắc chắn không mắc ung thư.

Điều đáng quan tâm là những trường hợp ngứa kéo dài, không giải thích được hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường khác.

Nếu tình trạng này xuất hiện, thay vì hoang mang hay tự tìm thuốc điều trị, hãy đi khám để bác sĩ khai thác triệu chứng, kiểm tra da và thực hiện các xét nghiệm cần thiết nếu có chỉ định.

Điều cần nhớ

Ngứa da phần lớn có nguyên nhân lành tính, nhưng trong một số trường hợp, nó có thể là biểu hiện của bệnh lý bên trong cơ thể.

Đặc biệt cần chú ý khi ngứa toàn thân không rõ nguyên nhân, ngứa vùng kín kéo dài kèm tổn thương bất thường, ngứa cùng vàng da vàng mắt hoặc ngứa đi kèm hạch, sốt, đổ mồ hôi đêm và sụt cân.

Phát hiện một dấu hiệu bất thường không có nghĩa bạn đã mắc ung thư. Nhưng đi khám đúng lúc có thể giúp tìm ra nguyên nhân sớm hơn và tránh bỏ sót những bệnh cần điều trị.

Lưu ý: Bài viết nhằm cung cấp thông tin sức khỏe và không dùng để tự chẩn đoán ung thư. Nếu bạn bị ngứa kéo dài hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường đi kèm, hãy trao đổi với bác sĩ để được đánh giá phù hợp.