Quảng Ngãi: Điều tra hai đề tài khoa học hàng tỷ đồng thất bại liên quan đến cây dược liệu
Công an Quảng Ngãi điều tra hai đề tài trồng dược liệu thất bại trị giá hàng tỷ đồng. Cảnh báo sự cần thiết của quản lý chặt chẽ trong các dự án khoa học sử dụng ngân sách.
Hai đề tài khoa học trị giá hơn 4,9 tỷ đồng liên quan đến cây tam thất bắc và bảy lá một hoa tại tỉnh Quảng Ngãi bị đánh giá thất bại, hiện đang bị công an điều tra dấu hiệu sai phạm trong sử dụng ngân sách.
Hai đề tài dược liệu quy mô lớn – nhưng thất bại
Theo thông tin từ Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi, ngày 8/6/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã chính thức yêu cầu cung cấp toàn bộ thông tin liên quan đến hai đề tài khoa học cấp tỉnh:
-
“Nghiên cứu thực nghiệm mô hình liên kết trồng và tiêu thụ tam thất bắc tại một số huyện miền núi Quảng Ngãi”
-
“Xây dựng mô hình trồng, bảo tồn và phát triển cây dược liệu bảy lá một hoa tại huyện Ba Tơ, Sơn Tây và Trà Bồng”
Cả hai đề tài trên đều được thực hiện từ năm 2020 đến 2022, do Công ty Cổ phần VietRAP Đầu tư Thương mại – có trụ sở tại Hà Nội – trực tiếp triển khai theo sự phân công của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ngãi.
Tổng kinh phí thực hiện hai đề tài lên tới hơn 4,9 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước.
Kết quả nghiệm thu: Không hoàn thành nhiệm vụ
Kết thúc thời gian thực hiện, cả hai đề tài đều bị Hội đồng nghiệm thu đánh giá là không hoàn thành, không đạt được mục tiêu đề ra ban đầu. Nguyên nhân được phía thực hiện báo cáo là do ảnh hưởng của dịch Covid-19, thời tiết khắc nghiệt tại khu vực miền núi, cùng nhiều yếu tố khách quan khiến việc trồng, chăm sóc, tiêu thụ dược liệu không đạt hiệu quả như kỳ vọng.
Tuy nhiên, Cơ quan điều tra đã yêu cầu làm rõ quá trình sử dụng ngân sách, việc chi tiêu, thực nghiệm và nghiệm thu để đảm bảo không xảy ra sai phạm tài chính hoặc gian lận trong báo cáo kết quả.
Dư luận đặt nghi vấn về hiệu quả và giám sát khoa học
Dù lý do đưa ra là khách quan, song việc hai đề tài lớn về phát triển dược liệu quý tại khu vực miền núi – nơi được đánh giá là tiềm năng về cây tam thất bắc và bảy lá một hoa – cùng lúc thất bại đang làm dấy lên nhiều nghi vấn trong dư luận. Việc triển khai không thành công gây lãng phí ngân sách nhà nước, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân và doanh nghiệp vào chương trình phát triển cây dược liệu địa phương.
Các chuyên gia cho rằng, việc giám sát, đánh giá và nghiệm thu đề tài khoa học cần minh bạch, khách quan và có trách nhiệm hơn, đặc biệt là các chương trình sử dụng ngân sách lớn, liên quan đến tài nguyên dược liệu quốc gia.
Cần giải pháp phát triển bền vững ngành dược liệu
Cây tam thất bắc và bảy lá một hoa đều là những dược liệu quý hiếm, có giá trị cao trong y học cổ truyền. Việc thất bại trong nghiên cứu, trồng trọt và thương mại hóa hai loại cây này cho thấy cần có chiến lược rõ ràng hơn trong việc lựa chọn đơn vị thực hiện, giám sát triển khai và ứng dụng mô hình phù hợp với điều kiện địa phương.
Các chuyên gia kiến nghị, thay vì giao toàn bộ cho một doanh nghiệp thiếu kinh nghiệm thực tiễn, cần có sự phối hợp giữa nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp – nông dân, kết hợp nghiên cứu, đào tạo kỹ thuật canh tác, áp dụng công nghệ cao và tiêu chuẩn hóa chất lượng theo GACP-WHO.
